تبلیغات
پیشـــروان(دانش آموختگان) حقـــوق دانشگاه پیام نور گناوه - اصل منع شکنجه
«آنكه عدالت را برنتابد ستم را سخت تر یابد. حضرت علی «ع»

اصل منع شکنجه

نویسنده :حسن اکبری
تاریخ:دوشنبه 16 دی 1387-12:11 ب.ظ

مقدمه

در میان موضوعات حقوق بشر شکنجه جایگاه خاصی دارد چرا که  سالها است  در سراسر جهان انسانها را شکنجه می کنند چه در کشورهای که به شکنجه گری معروف هستند و چه در کشورهای که نظام دمکراتیک  دارند. چینی ها  ضرب المثلی دارندکه می گوید: کسی که دست به خشونت می زند استدلال سرش نمی شود.و شکنجه بدترین نوع خشونت است چون قربانیان آن نمی توانند از خود دفاع کنند.                                                                                                    

اصل منع شکنجه که یکی از مهمترین قواعد بنیادین و آمره حقوق بشری است.و در اسناد بین المللی و منطقه ای متعدد از جمله  اعلامیه حقوق بشر مورد تاکید قرار گرفته است و در تمام اسناد بین المللی  با به کار بردن عبارات مختلفی چون شکنجه  سوء رفتار مجازاتهای ظالمانه  رفتارهای غیرانسانی  رفتارهای تحقیرامیز و غیره را ممنوع کرده اند و از سوی دیگر ممنوعیت منع شکنجه مورد تاکید همه اندیشمندان قرار گرفته است.جامعه شناس آلمانی «هورست هرمان» در کتابی بنام ((شکنجه دائره المعارف دژخیمی )) معتقد است که برای ایجاد روحیه شرم آوری شکنجه هر چه بیشتر دست به افشای شکنجه گران در پهنای همگانی زد چرا که بدترین دشمن شکنجه گران همیشه افکار عمومی بوده است. پس تقسیم مباحث بدین ترتیب خواهد بود که ابتدا از شکنجه تعریفی ارائه می دهیم سپس بطور اجمال و گذرا به برسی منع شکنجه در اسناد بین المللی و قوانین ایران می پردازیم و پس از آن تاریخچه کنوانسیون منع شکنجه را برسی نموده و بعد از آن برای بهبود وضع قانون منع شکنجه نظراتی ارائه می دهیم و در آخر نیز از این بحث نتیجه گیری می کنیم.                                                                                                                   

تعریف

برای تعریف شکنجه تاکنون تلاشهای بین المللی زیادی انجام شده است. لذا ما در اینجا به دو تعریف اکتفا می کنیم.کنوانسیون منع شکنجه وهرگونه رفتار توهین آمیزدرتعریف  شکنجه مقررمیدارد:((اصطلاح شکنجه به هر عملی اطلاق میشود که عمدا درد یا رنج جانکاه جسمی یا روحی به منظور اهدافی از قبیل اخذ اطلاعات یا اقرار ازشخص مورد نظر یا شخص ثالث ، یا تنبیه شخص مورد نظر یا شخص ثالث به اتهام عملی كه وی مرتكب شده یا مظنون به ارتكاب آن است، یا به منظور ارعاب، تخویف یا اجبار شخص مورد نظر یا شخص ثالث و یا به هردلیل دیگری كه مبتنی بر شكلی از اشكال تبعیض باشد، منوط به اینكه چنین درد و رنجی توسط كارگزار دستگاه حاكمه یا هر شخص دیگری كه در سمت مامور قرار دارد یا به موجب ترغیب یا رضایت صریح یا ضمنی مامورمزبور تحمیل شده باشد. درد و رنج ناشی از خصیصه ذاتی یا عارضی مجازاتهای قانونی خارج از تعریف فوق است)) در تعریف دیگر ((شکنجه یعنی هر عملی که به جهت آن درد یا رنج شدید خواه جسمی خواه روحی به طور عمدی توسط یا به اشاره مقام رسمی بر فرد یا افرادی اعمال شود برای مقاصدی ازقبیل کسب اطلاعات از وی یا شخص ثالث این عمل شامل درد ورنج ناشی از مجازاتهای قانونی به میزانی که مطابق با قواعد حداقل استانداردهای رفتاری با زندانیان است نمی باشد.)) در تمام تعاریفی که از شکنجه شده است می توان نکات ذیل را مشاهده نمود  

 1)هر عملی که سبب درد یا رنج شدید جسمی یا روحی شود                                                        

 2)این عمل از روی عمد باشد

3)شکنجه توسط یا تحت نظر مامور دو لت انجام بگیرد

 4)شکنجه شامل درد و رنج ناشی از مجازات نمی شود

منع شکنجه در اسناد بین المللی و قوانین ایران

مطابق اصل 5 علامیه حقوق بشرهیچکس رانباید تحت شکنجه یا کیفرظالمانه و غیرانسانی و تحقیرآمیزقرار داد ماده هفت میثاق حقوق مدنی و سیاسی تصریع دارد:(( هیچکس نباید در معرض شکنجه یا رفتارها و مجازاتهای بی رحمانه و غیر انسانی و موهن قرار گیرد ))و ممنوعیت شکنجه از جمله حقوق بنیادین است بدین معنا که در هیچ شرایط و اوضاع و احوالی نمی توان دلیل توجیه کننده ای برای اعمال آن اقامه کرد شکنجه درواقع شدید ترین نوع رفتار ممنوعی است که دراین ماده بدان تصریح شده است. ممنوعیت اجبار و فشار برای گرفتن اقرار از دیرباز در قوانین ایران وجود داشته است. چنانچه ماده125قانون آیین دادرسی كیفری مورخ یازدهم شهریور 1290 هجری شمسی، سؤالات تلقینی یا اغفال یا اكراه واجبار متهم را ممنوع اعلام كرده است. و یا ماده 131 قانون مجازات عمومی مصوب سال 1304 نیز تاكیدمی كرد((هر گاه یكی از مستخدمان قضایی یا غیر قضایی دولت برای اینكه متهمی را مجبور به اقرار كند، او را اذیت و آزار بدنی كرده یا در این باب امری دهد، به حبس با اعمال شاقه از 3 الی 6 سال محكوم خواهد شد و اگر متهم به واسطه اذیت و آزار فوت كند، مرتكب، مجازات قاتل را خواهد داشت)) پس از انقلاب نیز، قوانین ایران نسبت به ممنوعیت شكنچه بی تفاوت نبوده اند. از این رو، در اصل 38 قانون اساسی در این خصوص آمده است: ((هر گونه شكنجه برای گرفتن اقرار و یا كسب اطلاع ممنوع است. اجبار شخص به شهادت، اقرار یا سوگند نباز نیست و  چنین شهادت و اقرار و سوگندی فاقد ارزش و اعتبار است. متخلف از این اصل طبق قانون مجازات می شود))وطبق ماده578 قانون مجازات اسلامی شکنجه ممنوع اعلام شده است ولی این ماده ناقص و بر خلاف اصل 39 قانون اساسی است که مقرر می دارد:((هتک حرمت و حیثیت کسی که به حکم قانون دستگیر یا بازداشت  زندانی یا تبعید شده به هر صورتکه باشد ممنوع و موجب مجازات است))زیرا تنها شامل شکنجه بدنی است و شکنجه روحی و روانی را مورد نظر قرار نداده است.                                                                                                                                                                               

تاریخچه کنوانسیون منع شکنجه

 روز ۲۶ ژوئن ۱۹۸۷ کنوانسیون منع شکنجه سازمان ملل متحد در دانمارک به امضا رسید وتا توانست قدرت اجرای یابد سه سال طول کشید. .  موضوع این کنوانسیون ممنوعیت شکنجه به طور مطلق است. البته این به معنی آن نیست که در ۱۴۴ کشوری که این کنوانسیون را امضا کرده‌اند دیگر شکنجه وجود ندارد. در پروتکل الحاقی این کنوانسیون  پیش بینی شده است که کمیته‌های ملی وبین‌المللی بتوانند به طور مستقل زندانها و مراکز نگهبانی پلیس را کنترل کنند. تنها در این صورت است که می‌توان دانست که آیا کشورهایی که کنوانسیون ضدشکنجه را امضا کرده‌اند، به آن عمل می‌کنند یا نه. البته هنوز حدود 51کشور به این پروتکل  ملحق نشده اند کنوانسیون منع شکنجه دستاوردهایی داشته است از جمله آنکه شکنجه گران را از کارخود شرم دارند و دیگر کشور یا دیکتاتوری وجود نداردکه به صراحت بگوید از شگنجه به عنوان روش سیاسی استفاده می کند و همچنین موضوع شکنجه به طور گسترده در جهان مطرح شده است.        

نظرات

در اینجا چند پیشنهاد برای بهبود قانون منع شکنجه بیان می داریم.

1) باید پا را از توسل به قوانین پراکنده ومبهم شکنجه فراتر گذاشت زیرا هرچندقانون گذار ایرانی در قوانین پراکنده به منع شکنجه و مجا زات برای آن پرداخته است، اما در هیچ یك از این قوانین، تعریفی از شكنجه و اركان وشرایط آن ارائه نداده است.                             

 

2) به تبعیت از پرتکل الحاقی منع شکنجه برای نظارت بر اجرای منع شكنجه نهادی در قوه قضاییه ایجاد شود.

3) برای جلوگیری از شكنجه متهم باید مكانیزم‌هایی برای دادرسی عادلانه و تضمینات كافی قانونی برای متهم لحاظ شود از جمله این كه حضور وكیل در زمان بازجویی اجباری شود.

4)  افراد بازداشت شده و بازجوها باید از ممنوعیت شكنجه آگاهی یابند.

نتیجه

شکنجه همیشه غیر قانونی است وفرقی نمی کند که در چه وضعیتی و در چه زمانی انجام می بگیرد.وانسان نباید  شکنجه شود پس هیچ جایی برای تفسیر باقی نمی ماند. قاعده منع شکنجه قاعده ای عام و جهان شمول می باشد ودر میان موضوعات مربوط به حقوق بشر جایگاه خاصی را باز کرده است. و اوضاع واحوال استثنای هرچه که باشد خواه یک وضعیت جنگی یا خطر جنگ و یا بی ثباتی سیاسی و یا هر گونه وضعیت فوق العاده از شکنجه نمی توان به عنوان یک عامل توجیه کننده نام برد قاعده منع شکنجه قاعده ای است مطلق و برابر آن در هیچ شرایطی نمی توان دست به شکنجه افراد زد و وجود تهدید در رابطه با امنیت ملی  تهاجم خارجی  مصلحت نظام و ...به هیچ وجه اعمال شکنجه و یا رفتارهای غیر انسانی  را توجیه نمی کند.ازنظرسون سگال سخنگوی مطبوعاتی مرکز بین‌المللی توانبخشی به قربانیان شکنجه ((بحث در باره اینکه شکنجه نوعی روش بازجویی است به کلی اشتباه است، چون حقیقت این است که شکنجه وسیله‌ای است برای گسترش دادن ترس و ترور در جامعه، وسیله‌ای است برای اینکه صدای اپوزیسیون را خفه کنند و خودشان را بر سر قدرت نگاه دارند.)) پس به نظرما شکنجه ربطی به بازجویی و اعمال فشار ندارد.چون وقتی  ناخن دست و پای فردی را بکشند،یا سر کسی را زیر آب کنند و هر بار تا حد خفگی نگه دارند، به آنچه هم نکرده اعتراف می‌کند تا آزار و درد متوقف شود.

 منابع

1(علی محمد فلاح زاده

2)دکترعلی نجفی توانا

نوشته شده توسط : حسن اکبری

دانشجوی کارشناسی حقوق

 




نوع مطلب : مقالات حقوقی 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
foot problems
شنبه 18 شهریور 1396 04:31 ب.ظ
First off I want to say fantastic blog! I had a quick question that I'd like to ask if you do not mind.
I was interested to know how you center yourself and
clear your mind prior to writing. I have had a hard time clearing my mind in getting
my thoughts out there. I do take pleasure in writing however it just
seems like the first 10 to 15 minutes are lost just trying to figure out how to begin. Any ideas or tips?
Thank you!
What do you do for a strained Achilles tendon?
دوشنبه 16 مرداد 1396 07:32 ق.ظ
I like what you guys are up too. This sort of clever work and coverage!
Keep up the terrific works guys I've included you guys to blogroll.
Can you grow taller with exercise?
یکشنبه 15 مرداد 1396 04:06 ب.ظ
I'm curious to find out what blog system you have been using?

I'm experiencing some small security problems with my latest
blog and I would like to find something more safe. Do you have any
solutions?
BHW
جمعه 25 فروردین 1396 09:31 ق.ظ
I'm not sure exactly why but this weblog is loading very slow
for me. Is anyone else having this issue or is it a issue on my end?
I'll check back later and see if the problem still exists.
manicure
شنبه 19 فروردین 1396 03:00 ب.ظ
I am really glad to read this webpage posts which consists
of lots of helpful facts, thanks for providing these kinds
of statistics.
علی
شنبه 22 فروردین 1388 11:23 ق.ظ
ba salam khedmate shoma

age emkan dare in mozoo ra dar keshvare ma mored bahs va barrrasi gharar bedahid
mamnoon
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر