تبلیغات
پیشـــروان(دانش آموختگان) حقـــوق دانشگاه پیام نور گناوه - اصل 167 قانون اساسی
«آنكه عدالت را برنتابد ستم را سخت تر یابد. حضرت علی «ع»

اصل 167 قانون اساسی

تاریخ:دوشنبه 11 آذر 1387-08:43 ب.ظ

                                        

نوشته شده توسط استاد احمدرضا ونکی شلمزاری «وکیل پایه یک دادگستری وعضو هیئت علمی دانشگاه»

و استاد فاطمه عزیززاده «عضو هیئت علمی دانشگاه»

      

                                                                                              

چکیده : 


اصل قانونی بودن جرائم و مجازات ها یکی از اصول مهم و بنیادین در حقوق جزا است که مبنای قانونی آنرا باید در ماده 2 قانون مجازات اسلامی و اصل 169 قانون اساسی بیابیم همچنین اسناد معتبر بین المللی از جمله اعلامیه حقوق بشر مصوب 1948 سازمان ملل متحد ، به اصل فوق اشاره دارد . با این اوصاف ، اصل 167 قانون اساسی که مقرر داشته : " قاضی اگر حکم دعوی را در قوانین مدون نیابد باید به فتاوی معتبر و یا منابع فقهی مراجعه نماید ؛به نظر می رسد با اصل فوق الذکر در تضاد و تعارض باشد با این حال تا مدتها ، بسیاری از حقوقدانان در سرایت اصل 167 ق. ا به امور کیفری دچار تردید بودند .......

چکیده :                                                                          

اصل قانونی بودن جرائم و مجازات ها یکی از اصول مهم و بنیادین در حقوق جزا است که مبنای قانونی آنرا باید در ماده 2 قانون مجازات اسلامی و اصل 169 قانون اساسی بیابیم همچنین اسناد معتبر بین المللی از جمله اعلامیه حقوق بشر مصوب 1948 سازمان ملل متحد ، به اصل فوق اشاره دارد . با این اوصاف ، اصل 167 قانون اساسی که مقرر داشته : " قاضی اگر حکم دعوی را در قوانین مدون نیابد باید به فتاوی معتبر و یا منابع فقهی مراجعه نماید ؛به نظر می رسد با اصل فوق الذکر در تضاد و تعارض باشد با این حال تا مدتها ، بسیاری از حقوقدانان در سرایت اصل 167 ق. ا به امور کیفری دچار تردید بودند ؛ هر چند با تصویب ماده 214 قانون آئین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور کیفری ، این شبهه نیز مرتفع گردید .                                     

  کلید واژه :                                                                      

اصل قانونی بودن جرائم و مجازات ها ، جرم محال حکمی ، قانون مدون ، سیاست کیفری ، فتاوی معتبر ، منابع معتبر                                                                                         

                   

مقدمه :                                                                           

یکی از مباحث مهم روز که موضوع کتاب ها ، مقالات ، همایش ها و محافل علمی و تخصصی حقوق را به خود اختصاص داده است و از اهمیت ویژه ای برخوردار می باشد ، بحث اصل قانونی بودن جرائم و مجازات ها موضوع ماده 2 قانون مجازات اسلامی در مواجهه  با اصل 167 قانون اساسی و ماده 214 قانون آئین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور کیفری می باشد ؛ که به نظر می رسد این موضوع با توجه به جرم محال حکمی ، قاعده قبح عقاب بلا بیان ، اصل اباحه و برائت و ... قابلیت بررسی و امعان نظر بیشتر را داشته باشد.          همه حقوقدانان و حتی هر تحصیل کرده حقوق بر این امر واقف است که ساختار یک جرم متشکل از سه عنصر عمومی شامل عنصر قانونی ، عنصر مادی و عنصر معنوی می باشد که عنصر اول در طول دو عنصر دیگر قرار گرفته و در صورت عدم وجود عنصر اول ( عنصر قانونی ) تصور دو عنصر دیگر برای جرم انگاشتن هر عملی خالی از ایراد نخواهد بود؛ علی الاصول یک ماده قانونی زمانی عنوان عنصر قانونی را با خود حمل می نماید که علاوه بر رعایت قواعد و طی تشریفات شکلی در قوه مقننه از نظر ماهوی فعل یا ترک فعلی را برچسب مجرمانه زده ونوع و میزان مجازات آنرا نیز مشخص نماید. پس اولین رکن اصل قانونی بودن حقوق جزا این است که اعمال مجرمانه فقط و فقط توسط مقنن تعریف شده باشد و در اجرای اصل قانونی بودن حقوق جزا تنها کافی نیست که مقنن به تعریف جرم بپردازد بلکه باید مجازات عمل یا ترک عمل را نیز تعیین کند .(1) حال اینکه آیا منابع فقهی و فتاوی معتبر می توانند عنصر قانونی جرم باشند تا آنرا از حالت جرم محال حکمی برهانند و قاضی با استناد و بر مبنای آنها حکم صادر نماید موضوعی است که طی مشروحه ذیل به آن می پردازیم .                                                  

1- اصل 167 قانون اساسی و ماده 214 قانون آئین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور کیفری                          

وفق اصل 167 ق.ا « قاضی موظف است کوشش کند حکم هر دعوی را در قوانین مدونه بیابد و اگر نیابد با استناد به منابع معتبر اسلامی یا فتاوی معتبر حکم قضیه را صادر نماید و نمی تواند به بهانه سکوت یا نقص یا اجمال یا تعارض قوانین مدونه از رسیدگی به دعوا و صدور حکم امتناع ورزد . » مدت ها بسیاری از حقوقدانان در مورد سرایت این اصل در امور کیفری شک داشتند و استناد به آنرا صرفا" مختص امور مدنی می دانستند و در مسائل کیفری اصل قانونی بودن جرائم و مجازات ها قدرت بیشتری داشت . علی ایحال ، با تصویب ماده 214 ق.آ.د.د.ع.ا.د.ا.ک که مقرر می دارد  : « رأی دادگاه باید مستدل و موجه بوده و مستند به مواد قانونی و اصولی باشد که بر اساس آن صادر شده است .  دادگاه مکلف است که حکم هر قضیه را در قوانین مدون بیابد و اگر قانونی در خصوص مورد نباشد با استناد به منابع فقهی معتبر یا فتاوی معتبر حکم قضیه را صادر نماید و دادگاه ها نمی توانند به بهانه سکوت یا نقص یا اجمال یا تعارض یا ابهام قوانین مدون از رسیدگی به شکایات و دعاوی و صدور حکم امتناع ورزند. »جای هیچ ابهامی نماند که دامنه اصل 167 به امور کیفری نیز سرایت دارد.(2) و این در حالی است که قانون مجازات اسلامی طی ماده 2 چنین اشعار داشته : «هر فعل یا ترک فعلی که در قانون برای آن مجازات تعیین شده باشد جرم محسوب می شود .» و آنچه در نظر اول و از مفهوم مخالف این ماده قانونی به صورت منطقی به ذهن خطور می کند این است که فعل یا ترک فعلی که قانون برای آن مجازات تعیین نکرده باشد جرم و قابل مجازات نیست .               

2 – اصل قانونی بودن جرائم و مجازات ها از نظر قوانین داخلی و بین المللی :                                                                      

اصل قانونی بودن جرائم و مجازات ها در قانون ایران همانطور که شرح آن گذشت در ماده 2 قانون مجازات اسلامی مورد تصریح قرار گرفته و در همین قانون، ماده 11 نیز به این اصل بنیادین حقوق کیفری اشاره مستقیم دارد. در قانون اساسی اصل 169 با این عنوان: « هیچ فعل یا ترک فعل به استناد قانونی که بعد از آن وضع شده است جرم محسوب نمی شود. » و اصل36 با این مضمون که «حکم به مجازات و اجرای آن باید تنها از طریق دادگاه صالح و به موجب قانون باشد. »بر اصل قانونی بودن جرائم و مجازات ها صحه گذاشته (3)لازم به ذکر است اصل مبحوث عنه در دیگر اصول قانون اساسی از جمله اصول 22، 23،32،36،37و166 قابل بررسی می باشد. اصل قانونی بودن جرائم و مجازات ها در اعلامیه حقوق بشر مصوب 10 دسامبر 1948 مجمع عمومی سازمان ملل متحد مورد تصریح قرار گرفته و چنین عنوان می نماید که : « هیچ کسی برای انجام یا عدم انجام عملی که در موقع ارتکاب ، آن عمل به موجب حقوق ملی یا بین المللی جرم شناخته نمی شده است محکوم نخواهد شد . به همین طریق هیچ مجازاتی شدید تر از آنچه که در موقع ارتکاب جرم به آن تعلق می گرفت درباره احدی اعمال نخواهد شد .» (4) به همین طریق اصل قانونی بودن جرائم و مجازات ها ، امروزه یکی از اصول کلی نظام کیفری کشورهای مغرب زمین با تعبیر Nullum crimen.nulla poena sine legeبا ترجمه ؛هیچ جرم و کیفری بدون قانون وجود ندارد ؛ پذیرفته شده است .(5)

3 – جرم محال حکمی :

جرم محال جرمی است که مرتکب مسیر آنرا تا پایان پیش می برد اما گاه به این علت که نمی داند موضوع جرم وجود ندارد و گاه به این دلیل که آگاه نیست وسایل مورد استفاده او برای ارتکاب جرم بی اثراند ، بزه محال می نماید. در یک تقسیم بندی جرم محال به جرم محال موضوعی و جرم محال حکمی تقسیم می شود در جرم محال موضوعی از نظر قانونی موضوع جرم قابل تعریف است. اما نتیجه ای که باید حاصل می شده تحقق نیافته که در این مورد عقیده بر این است که مجازات مجرم اشکالی ندارد و می توان مانند شروع به جرم او را کیفر داد .اما جرم محال حکمی زمانی اتفاق می افتد که برای اعمال ارتکابی توسط متهم در قوانین عنصر قانونی یافت نشود یعنی موضوعی که به عنوان جرم مورد شکایت و تعقیب قرار گرفته اصلا" جرم انگاری نشده (6) و ما در اینجا با یک فعل یا ترک فعل ضد اخلاقی روبرو هستیم که ، در دسته جرائم احصاء نشده و قانون مدون در مورد آن مسکوت است و مجازاتی نیز برای آن نداریم ( جرم محال حکمی) به هر حال وفق اصول بنیادین حقوق کیفری به نظر می رسد در این موارد با توجه به حاکمیت اصل قانونی بودن جرائم و مجازات ها و اصل برائت ، در تمامی مواردی که عملی در قانون عنوان مجرمانه ندارد می بایست قرار منع تعقیب یا حکم شایسته مبنی بر برائت صادر گردد.(7)

4 – اصل قانونی بودن جرائم و مجازات ها در قوانین اسلام :

اصل قانونی بودن جرائم و مجازات ها در قرآن – معجزه الهی- و در مقررات فقهی مستنبط از قرآن به راحتی در اصولی همچون اصل اباحه ، اصل برائت و قاعده قبح عقاب بلا بیان قابل استنباط می باشد ؛ خداوند در قرآن کریم می فرمایند « لا یکلف الله الا ما اتیها ...»(8) یعنی خداوند کسی را جز آنچه توانایی داده تکلیف نمی کند و همچنین می فرمایند «ما کنا معذبین حتی نبعث رسولا" » (9)هیچ کس را پیش از بر انگیختن پیامبر و آوردن قانون بوسیله او کیفر نمی کنیم. در بحث اصول و قواعد فقه اصل اباحه و قاعده قبح عقاب بلا بیان در ارتباط مستقیم با اصل قانونی بودن جرائم و مجازات ها بوده و همگی گویای یک مفهوم و مطلب مشترک می باشند .از لحاظ مسیر تاریخی ، اصل اباحه، قبل از قاعده قبح عقاب بلا بیان بوجود آمده است . شیخ طوسی می گوید : « ان الاصل اباحه و الحظر یحتاج الی دلیل » (10) یعنی اصل اباحه اشیاء است و هر منعی محتاج به دلیل می باشد . در کلمات سید مرتضی آمده است : « التکلیف بلا اماره ممیزه متقدمه قبیح »(11) و در قرون اخیر توسط میرزای قمی با عبارت « لا تکلیف الابعد البیان » (12) مورد تصریح قرار گرفته است. از نظر مفهومی اصل اباحه می گوید : همه چیز و همه امور ، پیش از آنکه قانون در مورد آنها وضع شود و حکم آنرا از حرمت و وجوب مشخص کند ، مباح است . و قاعده « قبح عقاب بلا بیان» یا « منع عقاب بلا بیان » که ریشه در آیاتی دارد که شرح آن در فوق گذشت مبین این مطلب است که تا عقاب و مجازاتی از طرف شارع برای عملی مقرر نشده باشد ، هیچ کس را نمی توان مجازات نمود . پس تا زمانی که در جامعه موضوعی از نظر قانونی مشخص نشده باشد بنا بر اصل قانونی بودن جرائم و مجازات ها نمی توان و نباید مرتکب آنرا تحت تعقیب و پیگرد قرار داد .(13)

5 – اصل 167 و دکترین :

تا مدت ها بین حقوقدانان در خصوص سرایت اصل 167 ق.ا در امور کیفری اختلاف نظر و ابهامات فراوان وجود داشت تا اینکه با تصویب ماده 214 ق.آ.د.د.ع.و.ا.د.ا.ک تکلیف مشخص شد و طی این ماده که تقریبا" می توان آنرا به نوعی تکرار اصل 167 ق.ا دانست قا ضی مکلف گردید تا در صورت نقص ، ابهام ، اجمال و حتی سکوت در قوانین مدون با استناد به منابع فقهی معتبر و یا فتاوی معتبر حکم قضیه را صادر نماید که تصویب این قانون عکس العمل مثبت یا منفی دانشمندان و صاحب نظران علم حقوق را به دنبال داشت . احد از این بزرگان چنین عنوان داشته که  یکی از وثایق مهم متهم در دادرسی های کیفری این است که کلیه احکام ، قرارها و تصمیمات مراجع کیفری باید موجه و مدلل بوده و مستند به مواد قانونی و اصولی باشد که بر اساس آن حکم یا قرار صادر شده است . ماده 214 ق. آ.د.د.ع.و.ا.د.ا.ک هرگز نمی تواند در تعارض با اصل قانونی بودن جرائم و مجازات ها باشد و اساسا" این ماده نیز در  بیان این مطلب نیست که به قاضی اجازه دهد تا برای کشف جرم به منبعی خارج از قانون مراجعه کند . در امور کیفری با حاکمیت اصل قانونی بودن جرم و مجازات و اصل برائت ، در تمامی مواردی که عملی در قانون عنوان مجرمانه ندارد ( مثل ارتداد) باید حکم بر برائت صادر شود . (14) اداره حقوقی قوه قضائیه طی نظریه شماره 2530/7 – 7/4/72 نظر خود را که در تأیید مطالب فوق می باشد چنین آورده است که : « با سکوت قانون قاضی مکلف به صدور حکم بر برائت است هر چند عمل مذکور در شرع حرام باشد . »  

نظر مخالف نویسنده محترم دیگر چنین عنوان شده که استناد به منابع فقهی یا فتاوی معتبر در آرای کیفری با اشکال روبروست ؛ زیرا اولا" با اصل قانونی بودن جرائم و مجازات ها در تعارض است و قاضی نباید برای تعیین جرم و مجازات به غیر قانون عمل کند. ثانیا" تشخیص منابع فقهی یا فتاوی معتبر برای قاضی غیر مجتهد که بیشتر قضات دادگاه ها را تشکیل می دهند به سختی ممکن است و حتی در صورت وجود چنین اختیاری موجب تشتت آراء می گردد . ( 15)

اما دیگر استاد بزرگ حقوق که موافق اصل 167 ق.ا است نظر موافق خود را با تفسیر خاص از اصل مبحوث عنه چنین عنوان می دارد که اگر چه در بدو امر موارد مذکور در اصل 167 ق.ا در تعارض با ماده 2 قانون مجازات اسلامی به نظر می رسد اما باید توجه داشت که در واقع تعارضی میان این موارد با ماده 2 ق.م.ا نیست حکم اصل 167 و ماده 214 ناظر به مواردی است که علی رغم جرم بودن عملی در قانون جزا به واسطه ابهام یا اجمال قوانین مدون و یا عدم تعیین کیفیت و نحوه اجرای آن حکم و حدود و ثغور آن به قاضی جهت تفسیر و استخراج حکم در آن مورد خاص باید به منابع و فتاوی معتبر رجوع کند .

6 – سیاست کیفری :

در حقیقت توجیه اصل قانونی بودن جرائم و مجازات ها علاوه بر دفاع از حقوق افراد و جامعه و لزوم رعایت اصل تفکیک قوا ؛  لزوم رعایت  سیاست کیفری مناسب در جرم انگاری افعال یا ترک افعال را نیز به همراه دارد . (16) سیاست جنایی ، یک رشته مطالعاتی است که بر حسب داده ها و یافته های فلسفی و علمی ، از جمله یافته های جرم شناختی ، و با توجه به اوضاع واحوال تاریخی، سعی در تدوین و ایجاد آموزه های سرکوبگر
( کیفری) و پیشگیرانه دارد که در عمل نسبت به بزهکاری و بزهکار قابل اعمال باشند ؛ مارک آنسل – قاضی فرانسوی – معتقد است که سیاست جنایی ، هم یک علم است و هم یک هنر و موضوع آن فراهم ساختن امکان ارائه بهترین شیوه تدوین قواعد و مقررات موضوعه در سایه داده هاو یافته های علوم جرم شناختی است .
( 17)سیاست های کیفری که در واقع علت و زیر بنای جرم انگاری یک عمل توسط قانون گذار می باشد باید به گونه ای باشد که نقصی در آن موجود نباشد چرا که نقص در سیاست های کیفری به مجرمین اجازه ارتکاب جرائم را خواهد داد . به نظر می رسد زمانی قانون گذار می بایست مبادرت به جرم انگاری فعل یا ترک فعلی نماید که موضوع از نظر داده های جرم شناسی و کیفر شناسی به خوبی تحلیل شده و نیاز به جرم انگاری عمل با توجه به مشکلا تی که آن عمل در جامعه ایجاد کرده  و با توجه به نظم عمومی که در خطر قرار گرفته احساس گردد چرا که نقص در سیاست های کیفری خود می تواند جزء عوامل جرم زا بوده و نوعی قانون گریزی در افراد ایجاد کند . بنابر این باید در یک سیستم ، نظام کیفری جرائم مشخص و معین باشد تا در حد امکان از ارتکاب جرائم کاسته شده و در نتیجه نظم عمومی محفوظ بماند . (18)

7 – نتیجه گیری :

یکی از وثایق مهم متهم در دادرسی های کیفری این است که کلیه احکام ، قرارها و تصمیمات مراجع کیفری باید موجه و مدلل بوده و مستند به مواد قانونی و اصولی باشد که بر اساس آن حکم یا قرار صادر شده است . اصل 167 ق.ا و ماده 214 ق.آ.د.د.ع.و.ا.د.ا.ک که به موجب مادتین 8 و 9 قانون تشکیل دادگاه های عمومی و انقلاب اصلاحی سال 1381 مورد تأیید و تأکید قرار گرفته اند اگر چه نظر به نظم هرمی شکل قوانین و در رأس قرار گرفتن قانون اساسی و برتری مسلم این قانون نسبت به سایر قوانین ؛ قابل اجرا بوده و با این وصف جهل افراد نسبت به سایر قوانین موجود درمنابع فقهی و فتاوی معتبر جهل حکمی و غیر قابل پذیرش خواهد بود ؛ علی ایحال با امعان نظر به سایر  مطالب پیش گفته به نظر نمی رسد قانون گذار باتصویب ماده 214 ق.آ.د.د.ع.و.ا.د.ا.ک  وتسری اصل 167 ق.ا به امور کیفری از یک سیاست کیفری مناسب و علمی پیروی کرده باشد چرا که مشارالیه بر خلاف تمامی مبانی و اصول حقوق کیفری از جمله اصل برائت ،اصل اباحه ، قاعده قبح عقاب بلا بیان و تفسیر مضیق و به نفع متهم قوانین کیفری و ... گام برداشته و شهروندان را دچار چالش و با نوعی تکلیف ما لا یطاق مواجه نموده است . هر تحصیلکرده حقوق در آیین دادرسی خوانده که قرار منع تعقیب در دو صورت انجام می پذیرد : اول به دلیل جرم نبودن عمل ارتکابی و دوم  به جهت فقدان دلیل کافی یا توجه اتهام به متهم(19). پس چه دلیلی دارد در مواردی که نسبت به عملی مبتنی بر یک سیاست کیفری مناسب و منطقی جرم انگاری نشده باشد و قانون در این مورد مجمل یا مبهم یا ناقص و ساکت باشد قاضی با عدم توجه به اصل قانونی بودن جرائم و مجازات ها و اصل تفسیر مضیق و به نفع متهم قوانین کیفری دست به تفسیر موسع زده و با استناد به قوانین غیر مدون که با طی تشریفات در هر زمانی می تواند در صورت لزوم مدون گردد رأی  مقتضی را صادر نماید ؛ آیا رأی مقتضی در این خصوص چیزی جز قرار منع تعقیب و یا حکم برائت می تواند باشد ؟ و آیا بهتر نیست موضوع جرم انگاری افعال یا ترک افعال که امروزه امری بسیار پیچیده و مبتنی بر علم و تخصص است را به قوه مقننه بسپاریم تا هر گاه احساس نمودیم عملی موجب اخلال در نظم عمومی شده و جامعه را با بحران روبرو نموده اقدامات لازم را در جهت جرم انگاشتن آن با بکارگیری سیاست کیفری مناسب به عمل آوریم ؟

نوشته شده توسط استاد احمدرضا ونکی شلمزاری «وکیل پایه یک دادگستری وعضو هیئت علمی دانشگاه»

واستاد فاطمه عزیززاده «عضو هیئت علمی دانشگاه»

  

8 – پی نوشت ها :

1 – دکتر شامبیاتی ، هوشنگ، حقوق جزای عمومی ، ص 236

2 – دکتر زراعت ، عباس ، حقوق جزای عمومی جلد 1 ، ص 69

3 – دکتر اردبیلی ، محمدعلی ، حقوق جزای عمومی جلد 1 ، ص 128

4 – دکتر حجتی ،سید مهدی ، قانون مجازات اسلامی در نظم حقوق کنونی ، ص 35

5 – دکتر افتخار جهرمی ، گودرز ، اصل قانونی بودن جرائم ومجازات ها و تحولات آن ، مجله تحقیقات حقوقی ، بهار و تابستان 78 ، شماره 25 و 26 صص79-102

6 – دکتر نوربها ، رضا ، زمینه حقوق جزای عمومی ، ص260

7 – پروفسور آخوندی ، محمود ، آئین دادرسی کیفری ج 2 ، ص185

8 – قرآن کریم ، آیه 8 ، سوره مبارکه طلاق

9 – قرآن کریم ، آیه 15 ، سوره مبارکه اسراء

10 – طوسی ،محمدبن حسن ، الخلاف ، کتاب الطهار ، مسأله 17

11 – سید مرتضی ، الذریعه ، ج2 ، ص665

12 – میرزای قمی، قوانین الاصول ، ج2، ص14

13 – دکتر شامبیاتی ، هوشنگ ، همان ، ص 237

14 – پروفسور آخوندی ، محمود ، همان

15 – دکتر زراعت ،عباس ، قانون آئین دادرسی کیفری در نظم حقوق کنونی ، ص675

16 – شکری ، رضا ، سیروس ، قادر ، قانون مجازات اسلامی در نظم حقوق کنونی ، ص15

17 – دکتر نجفی ابرند آبادی ،علی حسین ، هاشم بیگی ، حمید ، دانشنامه جرم شناسی ، ص88

18 – دکتر شامبیاتی ، هوشنگ ، همان ،ص237

19 – دکتر حبیبی تبار ، جواد ، گام به گام با نهاد دادسرا ، ص144.

                                                                           



نوع مطلب : مقالات حقوقی 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
Cialis canada
جمعه 16 آذر 1397 01:08 ق.ظ

Fantastic facts. Thanks a lot.
generic cialis pro cialis tablets australia try it no rx cialis cialis y deporte cialis 30 day trial coupon ou trouver cialis sur le net cialis lilly tadalafi the best choice cialis woman online cialis buy cialis online cheapest
Cialis generic
پنجشنبه 15 آذر 1397 05:41 ق.ظ

Amazing material. Regards.
cialis side effects dangers sialis american pharmacy cialis acheter cialis kamagra how does cialis work acquisto online cialis generic low dose cialis canadian discount cialis tadalafil 10 mg usa cialis online
buy cialis pills
چهارشنبه 14 آذر 1397 11:33 ق.ظ

Incredible plenty of very good material.
how to purchase cialis on line when can i take another cialis only now cialis 20 mg cialis alternative generic cialis 20mg tablets enter site natural cialis cilas tadalafil 20mg cialis baratos compran uk cost of cialis per pill
Online cialis
چهارشنبه 14 آذر 1397 12:07 ق.ظ

Useful data. Thank you!
tesco price cialis cialis pills price each best generic drugs cialis cialis generico en mexico rx cialis para comprar tadalafil generic rx cialis para comprar effetti del cialis cialis 10mg prix pharmaci click here cialis daily uk
buy cialis online us pharmacy
سه شنبه 13 آذر 1397 01:08 ب.ظ

You expressed that effectively.
precios cialis peru cialis online holland generico cialis mexico compare prices cialis uk cialis uk next day how to buy cialis online usa cialis generique 5 mg cialis 5mg billiger only now cialis 20 mg cialis kamagra levitra
Buy cialis
سه شنبه 13 آذر 1397 01:39 ق.ظ

Thanks a lot. Ample posts!

buy cialis online legal compare prices cialis uk we choice free trial of cialis costo in farmacia cialis cialis price in bangalore only here cialis pills cialis 20mg prix en pharmacie price cialis per pill cialis kamagra levitra estudios de cialis genricos
Cialis online
دوشنبه 12 آذر 1397 12:37 ب.ظ

Nicely put, Thank you!
only now cialis 20 mg calis cialis generique 5 mg 200 cialis coupon interactions for cialis cialis for sale south africa cost of cialis cvs cialis per paypa sublingual cialis online compare prices cialis uk
Cialis generic
دوشنبه 12 آذر 1397 01:19 ق.ظ

Lovely forum posts, Thanks!
try it no rx cialis cialis usa cost walgreens price for cialis 5 mg cialis pharmacie en ligne tadalafil tablets i recommend cialis generico prix de cialis cialis generique cialis para que sirve cialis price in bangalore
buy cialis germany
یکشنبه 11 آذر 1397 12:12 ب.ظ

You said it very well.!
low dose cialis blood pressure cialis flussig purchase once a day cialis cialis sale online cialis 10mg prix pharmaci price cialis wal mart pharmacy usa cialis online cialis vs viagra how to buy cialis online usa cialis in sconto
buy cialis uk
یکشنبه 11 آذر 1397 01:10 ق.ظ

Whoa a lot of fantastic material.
cost of cialis cvs cialis sicuro in linea cialis for bph only best offers cialis use cialis bula generic cialis in vietnam cialis farmacias guadalajara buying cialis in colombia precios cialis peru cialis pas cher paris
Buy cialis online
شنبه 10 آذر 1397 12:03 ب.ظ

With thanks. Quite a lot of data.

weblink price cialis tadalafil 10 mg cipla cialis online cialis 5mg cilas cialis generic tadalafil buy how do cialis pills work order cialis from india free generic cialis cialis qualitat
Cialis generic
شنبه 10 آذر 1397 12:42 ق.ظ

Whoa tons of terrific information.
il cialis quanto costa acquistare cialis internet cialis online cialis tablets australia online cialis cialis canada on line cialis super acti cialis sale online achat cialis en itali usa cialis online
buy cialis with no prescription
جمعه 9 آذر 1397 01:14 ب.ظ

Thank you. Quite a lot of stuff.

order a sample of cialis only now cialis for sale in us deutschland cialis online cialis italia gratis we use it 50 mg cialis dose cialis lowest price enter site natural cialis cialis prices in england il cialis quanto costa achat cialis en europe
Cialis generic
جمعه 9 آذر 1397 01:37 ق.ظ

Information nicely taken.!
cialis kaufen bankberweisung pastillas cialis y alcoho cialis 5 effetti collaterali cialis vs viagra we recommend cialis info cialis prices in england safe site to buy cialis online cialis reviews miglior cialis generico generic cialis pill online
Cialis canada
پنجشنبه 8 آذر 1397 02:16 ب.ظ

With thanks, Helpful information!
cialis patentablauf in deutschland chinese cialis 50 mg acquisto online cialis cialis generico milano 40 mg cialis what if i take side effects for cialis cialis tablets for sale cialis great britain we recommend cheapest cialis buy cialis online nz
buy cialis
پنجشنبه 8 آذر 1397 01:59 ق.ظ

Wonderful tips. Thank you!
try it no rx cialis viagra vs cialis vs levitra how does cialis work cialis online deutschland wow look it cialis mexico cialis dosage cialis 5 mg schweiz click now buy cialis brand cialis 200 dollar savings card cialis super kamagra
Cialis prices
چهارشنبه 7 آذر 1397 01:32 ب.ظ

Regards! A lot of data.

usa cialis online cialis coupon cialis professional yohimbe calis preis cialis 20mg schweiz best generic drugs cialis non 5 mg cialis generici achat cialis en itali cialis generisches kanada cialis for sale
Cialis canada
چهارشنبه 7 آذر 1397 01:34 ق.ظ

Nicely put. With thanks!
buy cialis online cheapest click now cialis from canada brand cialis nl cialis 20mg cialis uk next day generic cialis cialis 20 mg cialis daily new zealand cialis rckenschmerzen cialis free trial
buy 10 mg levitra
پنجشنبه 19 مهر 1397 06:40 ق.ظ

Amazing information, Appreciate it.
generic levitra levitra generic levitra 10 mg kopen levitra 10 mg prezzo buy levitra 20 mg buy levitra buy levitra 20 mg levitra prices levitra online vardenafil 20mg
buy cialis cheap
سه شنبه 10 مهر 1397 04:46 ق.ظ

Excellent knowledge. Kudos!
cialis 30 day trial coupon cialis 100 mg 30 tablet side effects of cialis cialis rezeptfrei free cialis cialis generico en mexico price cialis per pill buy name brand cialis on line sublingual cialis online cialis daily reviews
buy cialis pills
یکشنبه 8 مهر 1397 02:12 ق.ظ

Wonderful postings, Thank you.
cialis online holland non 5 mg cialis generici cialis rezeptfrei cialis per paypa cialis sicuro in linea generic cialis at walmart cialis per paypa precios cialis peru american pharmacy cialis tadalafil 20 mg
cialisyoues.com
چهارشنبه 28 شهریور 1397 06:25 ب.ظ

You actually mentioned that adequately!
cialis e hiv generic cialis 20mg tablets the best choice cialis woman cialis 5 mg cialis 5 mg para diabeticos cialis 5mg prix purchase once a day cialis cialis online generic cialis tadalafil cialis rezeptfrei sterreich
cialisvonline.com
سه شنبه 27 شهریور 1397 03:15 ب.ظ

You actually suggested it exceptionally well!
cialis in sconto cialis from canada buy cialis online cialis 05 how does cialis work cialis rezeptfrei cialis for sale cialis generico in farmacia precios de cialis generico american pharmacy cialis
Сialis
شنبه 17 شهریور 1397 11:29 ب.ظ
Hello everyone, it's my first go to see at this web site,
and paragraph is really fruitful in support of me, keep up posting such content.
http://cialisyoues.com/
پنجشنبه 15 شهریور 1397 03:28 ق.ظ

Reliable knowledge. Appreciate it.
cialis super acti cialis tadalafil online buy cialis online nz cialis prices legalidad de comprar cialis are there generic cialis cialis 5mg billiger cialis generic availability buy cialis uk no prescription how much does a cialis cost
http://canadianpharmacytousa.com/
سه شنبه 13 شهریور 1397 07:21 ب.ظ

Good tips. Appreciate it!
canada online pharmacy northwest pharmacy canada canadian medications, liraglutide canadian online pharmacies rated reputable canadian prescriptions online reputable canadian prescriptions online canadian online pharmacies legitimate canadian rxlist the best canadian online pharmacies canadian pharmacy no prescription
Cialis prices
دوشنبه 12 شهریور 1397 08:13 ب.ظ

You actually stated it wonderfully.
cialis para que sirve callus cialis prezzo al pubblico link for you cialis price cialis name brand cheap cialis pills ou acheter du cialis pas cher cialis generico postepay dose size of cialis look here cialis order on line
cialisonli.com
دوشنبه 12 شهریور 1397 01:42 ق.ظ

Wow plenty of great advice.
precios de cialis generico cialis wir preise cialis daily new zealand cialis 20 mg fast cialis online venta de cialis canada cialis uk next day we like it cialis price recommended site cialis kanada tadalafilo
cialisvbuy.com
یکشنبه 11 شهریور 1397 12:39 ب.ظ

Nicely expressed truly. !
cialis daily cialis cost cialis en mexico precio cialis baratos compran uk only now cialis 20 mg when can i take another cialis trusted tabled cialis softabs il cialis quanto costa we recommend cialis info cialis cuantos mg hay
viabiovit.com/viagra-professional-100mg.html
سه شنبه 23 مرداد 1397 03:15 ق.ظ

Fantastic info. Thank you!
viagra how to get a prescription buy viagra online generic viagra online doctor how to buy viagra without a prescription where to order viagra online viagra side effects how to find viagra viagra generic online pharmacy how to buy viagra without a prescription price for viagra
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


نمایش نظرات 1 تا 30